FRYSKE MARREN - Eigen Warmte Balk gaat door met de verdere ontwikkeling van een warmtenet voor het eigen dorp. Initiatiefnemer Energie Coöperatie Gaasterland (ECG), leverancier van de restwarmte AVK Plastics, woningcorporatie Dynhus, gemeente De Fryske Marren, Plaatselijk Belang Balk Vooruit en Ondernemingsvereniging Eigen Haard / De Stikke zijn overtuigd van de haalbaarheid. Het Voorlopig Ontwerp en de bijbehorende businesscase laten zien dat het warmtenet technisch en financieel haalbaar is. Bovendien staat ruim 62 procent van de inwoners al als 'geïnteresseerd' genoteerd. Kortom: alle redenen om de volgende stappen te gaan zetten.

"Dit voelt echt als een bijzonder moment", zegt Siemon Wiersma, bestuurder van de ECG. "Als partners zijn we al sinds 2021 met dit omvangrijke project bezig. Dan is het heel mooi om te zien dat al dat harde werk zijn vruchten afwerpt. We zijn op het punt beland dat we met elkaar weer volgende stappen kunnen maken. Denk aan de aanvraag van de Warmtenetten Investeringssubsidie - WIS - van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Naast de aanvraag van deze miljoenensubsidie beginnen we met de voorbereiding van de aanbesteding. Daarmee zoeken we de juiste partners om het warmtenet aan te leggen."

Haalbaar dankzij Balk

Ook projectleider Goffe Venema is trots op het resultaat van Eigen Warmte Balk. "Dat hebben we aan heel veel mensen te danken. Aan onze samenwerkende partijen en aan al die Balksters die vrijblijvend hun interesse voor een aansluiting hebben doorgegeven. Dynhus heeft haar huurders gevraagd of er bezwaar is tegen een aansluiting. Daaruit blijkt dat ook vanuit huurders volop interesse is. Er kwam slechts een beperkt aantal bezwaren binnen."

Goffe is er dan ook van overtuigd: "Het gaat ons met elkaar lukken om een warmtenet op dorpsniveau te realiseren. Daarmee laten we Nederland zien waar een klein dorp groot in is. Want een warmtenet als dat van ons is in Nederland uniek. In Denemarken overigens niet. PlanEnergi is het Deense bedrijf dat samen met ons het warmtenet verder heeft uitgewerkt. In eigen land heeft het al veel warmtenetten gerealiseerd, onder andere in dorpen zo groot als Balk."

Minder kosten voor warmte

Lagere kosten voor warmte voor de gebruiker - dus een lagere rekening - is voor Eigen Warmte Balk de grootste reden om door te gaan met het project. "Alle berekeningen laten zien dat we onze ambities kunnen waarmaken", zegt Goffe. "Zo willen we Balksters zonder kosten laten aansluiten op het warmtenet. Daarnaast willen we dat de kosten voor de warmte die je afneemt minimaal 10 procent lager zijn dan wat je op dit moment betaalt met aardgas. Het precieze aanbod krijgt iedereen natuurlijk nog, naar verwachting begin 2027. Dan kunnen we met een rekentool precies laten zien wat een aansluiting op het warmtenet oplevert. Een ding is zeker: voor de woningen in het warmtenetgebied is dit de enige betaalbare manier om aardgasvrij te worden. Als het warmtenet er niet zou komen, moet elk huishouden flink investeren in een eigen warmtepomp en de daarbij behorende isolatie."

Breed gedragen project

Voor Eigen Warmte Balk is er dan ook alle aanleiding om het warmtenet te realiseren. Ook gemeente De Fryske Marren, die als partner vanaf het begin is betrokken bij het project, hoopt op de voltooiing ervan. Eigen Warmte Balk wordt door de gemeente als een van de drie voorbeeldprojecten binnen de gemeentegrenzen gezien.

AVK Plastics verbindt zich graag vast aan het project. "Als bedrijf dat al ruim 25 jaar in Balk is gevestigd, kunnen we op deze manier nog meer betekenen voor het dorp", zegt directeur Arno Kanters. "Daarnaast helpt het delen van onze restwarmte ons sterk bij het behalen van onze eigen duurzaamheidsdoelen."

Dynhus is enthousiast over het project en de voortgang. "Voor ons is dit een prachtige kans om een groot deel van ons woningbezit in één klap aardgasvrij te maken. Daarbij is het onze intentie om de kosten voor de huurders niet te laten stijgen", zegt Maaike van Asperen, manager Vastgoed. "Bovendien sluit deze stap naadloos aan bij onze duurzaamheidsambities. Wij willen onze woningen de komende decennia volledig aardgasvrij maken. Een collectief warmtenet is daarvoor een bijzonder efficiënte en toekomstbestendige oplossing waarvan zowel onze huurders, de buurt als het klimaat direct profiteren."

Er blijven uitdagingen

"Voor Balk is het besluit om door te gaan met het warmtenet echt een mooie kans", benadrukt Siemon Wiersma. Hij noemt het warmtenet bewust 'een kans' en niet een feit. "We zijn er namelijk nog niet", verduidelijkt Goffe Venema als projectleider. "We moeten nog heel wat stappen zetten. Zoals de genoemde subsidieaanvraag, de voorbereiding van de aanbesteding én natuurlijk genoeg Balksters die daadwerkelijk 'ja' zeggen tegen het aanbod dat ze straks krijgen. Maar dat komt wel goed, daar geloven we in."

Een ander aandachtspunt blijft de businesscase, dus het totale financiële plaatje voor het warmtenet. Die is haalbaar met de ambities die Eigen Warmte Balk heeft, maar blijft uitdagend. "Er is een landelijke garantieregeling voor warmtenetten in ontwikkeling", vertelt Goffe. "Alleen die is voor ons niet optimaal, omdat deze zich vooralsnog richt op grotere warmtenetten in stedelijke gebieden. Samen met al onze Friese partners proberen we daar verandering in te krijgen, zodat de regeling ook voor ons geschikt wordt."

Voordat er daadwerkelijk met de aanleg van het warmtenet kan worden begonnen, zijn er diverse onderzoeken en vergunningen nodig. Met gemeente De Fryske Marren is Eigen Warmte Balk al met de voorbereidingen daarop begonnen, zodat deze straks goed en efficiënt verloopt. Eigen Warmte Balk is daarnaast in gesprek met Liander over de realisatie van de elektriciteitsaansluiting van de warmtecentrale voor het warmtenet.

Over Eigen Warmte Balk

Eigen Warmte Balk is een initiatief van Energie Coöperatie Gaasterland, Gemeente De Fryske Marren, woningcorporatie Dynhus, AVK Plastics, Plaatselijk Belang Balk Vooruit en ondernemingsvereniging Eigen Haard / De Stikke. Zij hebben de ambitie om in 2030 in Balk aardgasvrij te wonen en te werken. Uit een haalbaarheidsonderzoek blijkt dat hiervoor een groot deel van Balk op een warmtenet kan aansluiten. Begin 2026 is gebleken dat het warmtenet technisch en financieel haalbaar is. De bewoners van de wijken aan de randen van Balk kunnen aardgasvrij worden met een eigen warmtepomp. Eigen Warmte Balk staat voor hen klaar met informatie en hulp bij het aanvragen van subsidies.